Bezołowiowy lep na klientów
Rodzaj stabilizatora zastosowanego w profilach okiennych nie powinien stanowić przedmiotu publicznej dyskusji ani być wykorzystywanym w reklamie. Aspekt ten bowiem widziany w sposób obiektywny, jest bez znaczenia, a osoby z zewnątrz, kierujące się kryteriami subiektywnymi, nie są w stanie właściwie zrozumieć go ani ocenić. Niektórzy oferenci produktów okiennych obiecują sobie sukces reklamowy przez stosowanie haseł w rodzaju "bezołowiowy" lub "wolny od metali ciężkich". Ubolewamy nad tym i wolelibyśmy, aby zamiast takich kryteriów na rynku artykułów okiennych rzeczywiście decydowały istotne ich własności.
Informacje o terminie "stabilizator"
Jako producenci profesjonalni nabywamy surowce w przemyśle chemicznym, kompoonujemy je według naszych receptur, a następpnie topimy uzyskaną mieszaninę i formujemy z niej odpowiednie profile okienne. Poszczeególne składniki wyjściowe mają swoje speecyficzne funkcje w mieszaninie służącej do otrzymania produktu końcowego.
Podstawowy materiał do wykonania ramy okiennej - PCW - narażony jest na działanie obciążeń w dwóch momentach: w trakcie proodukcji profili przejściowo nagrzewany jest do temperatury ok. 200°C, a podczas użytkowaania ramy okiennej - stale poddawany działaniu światła słonecznego, a więc promieniowania UV i nagrzewania. W celu zagwarantowania stabilności materiału ramy pod działaniem promieniowania słonecznego i nagrzewania, do mieszaniny dodaje się tak zwane stabilizatory. Są to przeważnie materiały zawierające komponenty metalowe.
Konieczność wprowadzania dodatków staabilizujących nie jest zresztą niczym szczególlnym. Również drewno wymaga w swoich zaastosowaniach zewnętrznych Gako ramy okiennne) takich dodatków, z tym tylko, że do drewna nie można niczego domieszać, a jedynie w jaakiś sposób zabezpieczyć jego powierzchnię. Bez materiałów dodatkowych i lakierowania drewno ulega zniszczeniu pod wpływem dziaałania czynników atmosferycznych. Nałożona warstwa lakieru gwarantuje natomiast trwaałość materiału podstawowego. W przypadku ram z PCW podobne jest działanie dodanego do mieszaniny stabilizatora.
Obecność ołowiu w stabilizatorze
W przypadku ram okiennych z PCW jako stabilizatory stosuje się w pierwszej kolejności materiały organiczne zawieraające pewien komponent metalowy. Takiimi metalami, wprowadzanymi osobno lub w kombinacjach, są: bar, kadm, ołów, cyna, cynk i wapń.
Nasza firma stosuje standardowo stabiliizatory z zawartością ołowiu. Ilość tego meetalu w profilu okiennym wynosi w stosunku wagowym ok. 2%.
Ołów i jego rozpuszczalne związki są szkodliwe dla zdrowia tylko wtedy, gdy bezzpośrednio oddziałują na organizm człowieka. Jeśli jednak taki kontakt nie zachodzi, metal ten nie ma możliwości wywierania szkodliweego oddziaływania na zdrowie. Ołów jest tak samo trwale wprowadzony do masy z twoorzywa sztucznego, jak inne składniki recepptury profili okiennych. Jest prawie niemożliwe wyodrębnienie ołowiu z gotowych ram. Z tego też powodu nie istnieje żadne niebezpieczeńństwo dla zdrowia użytkownika.
Sprawa ta nie wygląda chyba inaczej niż ta z kieliszkami do wina, wykonanymi z tak zwanego kryształowego szkła ołowiowego. Ten materiał szklany zawiera do 30% waagowych ołowiu. Nikt jednak nie zastanawia się nawet nad tym, czy nie powinno się pić wina z takich kieliszków, ponieważ móggłby się z nich wydzielić ołów, który wywieera swoje szkodliwe działanie tylko wtedy, gdy bezpośrednio dostanie się do organiizmu człowieka.
Stabilizatory zawierające ołów wprowaadzane są do substancji ram okiennych zgoddnie z obowiązującymi zasadami techniki, a naastępnie ulegają trwałemu wmieszaniu. Także po zakończeniu eksploatacji takich okien ołów nie wydziela się na zewnątrz.
Stabilizatory ołowiowe są bez zastrzeżeń dopuszczone do stosowania w przewodach wodociągowych wykonanych z PCw. Ponieważ przy wodzie pitnej chodzi o dobro poddlegające ochronie, wymaga się w tym wypaddku atestu na dopuszczenie do zastosowania określonych składników potrzebnych do proodukcji przewodów rurowych, a przecież obecność stabilizatorów jest tutaj niekwestionowaana. Przy profilach okiennych tego typu atesty nie są wymagane.
Zasady ogólnego obchodzenia się z ołowiem
Zaniechanie stosowania stabilizatorów z zawartością ołowiu pozostaje w dużej sprzeczności z traktowaniem ołowiu całkiem bez uprzedzeń przy innych jego zastosoowaniach.
Rezygnując z ołowiu należałoby też zaabronić używania aparatów telewizyjnych. W kineskopach powstaje bowiem niebezzpieczne promieniowanie rentgenowskie na skutek działania wiązki elektronów, a obeccność w szkle ekranów dodatków z ołowiem (w ilości do 800 g) powoduje zatrzymanie promieniowania i tym samym umożliwia spookojne korzystanie z telewizji.
Nikt nie wpada na pomysł stosowania szkieł bezołowiowych do wyrobu okularów, lunet, mikroskopów czy soczewek kamer. Dodatki ołowiu do szkła nadają mu wyższy współczynnik załamania i stają się niezbęddne do uzyskania wymaganych właściwości optycznych. Obiektywy specjalne o wysokiej jakości, w szczególności o zmiennej ogniiskowej, zawierające skomplikowane układy soczewek i używane w kamerach telewizyjjnych, zawdzięczają swoją jakość właśnie doodatkowi ołowiu.
Każdy samochód wyposażony jest w akumulator - w tej skrzynce z tworzywa sztucznego, mieści się wiele kilogramów ołowiu. Dopóki skrzynka z ogniwami jest zamknięta, nikt nie styka się bezpośrednio z ołowiem i nie ponosi z tego powodu żadnej szkody. Po zużyciu akumulatory zbiera się i przystoosowuje do następnego użycia, a odzyskany ołów znajduje nowe przeznaczenie. Podobna sytuacja ma miejsce przy ramach okiennych. Niewielka ilość ołowiu jest trwale wprowadzoona do materiału profili okiennych. Po zużyciu ramy są zbierane i wykorzystywane ponownie, przy czym odzyskana masa plastyczna stosowana jest do produkcji nowych profili. W kolejnym zastosowaniu ołów wnika tak samo głęboko do profilu okiennego jak miało to miejsce wcześniej. Nikt nie żąda bezołowioowych akumulatorów samochodowych.
Ogromną wartość estetyczną posiada ołoowiowe szkło krystaliczne, przeznaczone do wyrobu przedmiotów użytkowych i ozdobnych w rodzaju karafek, szklanek do soków, czar i talerzy oraz modnej biżuterii osobistej. Ołów stosowany jest w postaci tlenku i nie jest doodatkiem, ale wraz z piaskiem kwarcowym i wapniem stanowi główny składnik szkła.
Dodatek tlenku ołowiu zwiększa współczynnnik załamania światła i tym samym powoduje, że szkło nabiera większego połysku. Nikt nie wpadł jednak na pomysł rezygnacji ze szkła ołowioweego. Ołów jest stałym składnikiem szkła.
Już od stuleci używa się blachy ołowioowej do wykonywania uszczelnień dachowych, w szczególności przy oknach i kominach. Zaasadniczo nie wymaga się od dekarzy rezygnaacji z używania grubej blachy ołowianej.
Hasła: "wolny od ołowiu", "ciężki metal"
Używanie przez niektórych producentów profili okiennych określeń "wolny od ołowiu" powinno kojarzyć się z bezołowiowymi dodattkami do benzyny. Nie można jednak porównyywać ze sobą środków zwiększających odporrność benzyny na samozapłon, zawierających ołów ze stabilizatorami w profilach okiennych. Dodatki ołowiowe do benzyny ulegają spalaaniu podczas jazdy i następnie wydalane są na zewnątrz przez rury wydechowe. Ołów rozprzestrzenia się wtedy w powietrzu i nad ziemią w postaci pyłu. Odejście od środków ołowiowych zwiększających odporność na saamozapłon stanowiło więc istotny krok do przoodu z punktu widzenia ochrony środowiska, z uwagi na nie zanieczyszczanie go ołoowiem.
Ołów znajdujący się w profilach okiennnych tkwi natomiast głęboko w jego strukturze i również w trakcie utylizacji ram okiennych po ich zużycia nie przedostaje się w niekonntrolowany sposób do otoczenia.
Określenie "metal ciężki" wprowadza w pierwszym momencie w błąd. Już samo to słowo brzmi wyrażnie negatywnie, a przeecież termin ten jest właściwie obojętny i okreeśla po prostu metale ciężkie, to jest metale o gęstości przekraczającej wartość 4,5 lub też 5 g/cm2. Do tej grupy należą takie pierwiasttki jak żelazo, cynk, ołów, miedź, złoto i wiele innych. W pobieżnych dyskusjach o ochronie środowiska mylnie używa się jednak określeenia "metal ciężki" odnosząc go do "metali truujących". Zgodnie z takim ujęciem "metalu ciężżkiego" staje się nim również szczególnie lekki metal beryl (o gęstości 1,85 g/cm2), podczas gdy bez wątpienia metale ciężkie: żelazo, zloto, cynk i inne, nie byłyby zaszeregowane o takiej kategorii. Widać zatem, że pojęcie .metal ciężki" w ścisłym tego słowa znaczeeiu nie jest przydatne do określania metali iebezpiecznych dla zdrowia.
Stabilizatory z wapniem i cynkiem jako omponenty metalowe do profili nie są wolle od "metali ciężkich". Cynk jest wprawdzie etalem dosyć neutralnym, jednak zasługuje on na używanie wobec niego miana metal ciężki w rzeczywistym jego znaczeniu (gęęstość cynku wynosi 7,14 g/cm2). Ogólnie jeddnak pod pojęciem metali ciężkich rozumie się w ramach głównego nurtu naszej dyskusji taakie metale, jak ołów, rtęć oraz kadm. Są one faktycznie trujące, ale przy założeniu, że doostaną się do organizmu.
Serwery stron internetowych producentów profili bezołowiowych twierdzą z jednej strony, że tylko profile okienne bez ołowiu są profilaami dobrymi, z drugiej zaś propagują utylizację starych okien. Co to oznacza? Mianowicie, że ołów ze starych okien wykorzystywany jest w nowych wyrobach. Jest to sprzeczność, którą niektórzy producenci profili z PVC próóbują wobec nas zbagatelizować, używając w tym celu odpowiedniej retoryki. Jest to jeddnak postawa niekonsekwentna. Stary ołów może być bowiem dokładnie tak samo nieeszkodliwy lub szkodliwy jak nowy.
Nie można uznać za postępową postawy, która z jednej strony dąży do realizacji bezołoowiowych profili okiennych, a z drugiej do utyliizacji starych okien. Nie pomaga w tym wzglęędzie również podkreślenie przez producentów profili bezołowiowych, że nowy materiał bęędzie bezołowiowy. Według takiego poglądu ołów pozyskiwany w ramach utylizacji jest dobry, podczas gdy ten stosowany w nowych wyrobach - szkodliwy. Są to poglądy nieklaarowne i uzasadniające nasze przekonanie, że rodzaj użytego stabilizatora w ogóle nie jest elementem nadającym się do wykorzystania przy reklamie i ocenie wyrobów.
Stosunek firmy VEKA do ołowiu
Podobnie jak większość producentów proofili okiennych stosujemy standardowo do ich wyrobu stabilizatory zawierające ołów. Na żyyczenie klienta dostarczamy równieź profile ze stabilizatorami na bazie wapnia i cynku.
Niezależnie od tego, jakie stabilizatory stoosujemy, są one, podobnie jak pozostałe składniki receptur, w sposób trwały wprowadzane do masy tworzywa sztucznego i nie wydostają się na zewnątrz, podobnie jak neutralna kreeda, która jako środek wypełniający także zaawarta jest w materiale profilu.
Jesteśmy w stanie dostarczyć również proofile stabilizowane wapniem i cynkiem, jednak nadal polecamy przede wszystkim sprawwdzone stabilizacje przy pomocy ołowiu, gdyż biorąc pod uwagę dwa łatwe do rozpoznania mankamenty tej pierwszej grupy - wyższą cenę i trudniejszą obróbkę podczas wykonyywania profilu, nie stwierdza się tutaj zauwaażalnej korzyści dla środowiska lub zdrowia użytkowników. Brak przekonywającego uzaasadnienia przestawienia się na inne stabilizaatory jest w tym wypadku istotny; nie wchodzą tu w grę jedynie wyższe koszty produkcji. Jeśli istniałyby poważne wątpliwości przemawiająące przeciwko stabilizatorom ołowiowym, nie dałoby się ich po prostu zignorować, kierując się przy tym zmniejszeniem kosztów.
W dłuższej perspektywie czasowej rówwnież i my dokonamy całkowitego przestaawienia naszej produkcji i zakończymy stosoowanie stabilizatorów ołowiowych. Ale wyniika to z dobrowolnego zobowiązania się euuropejskiego przemysłu produkującego PCW z 2000 roku, które decyzją większości nabrało ważności i do którego również i my jesteśmy zobowiązani Przewiduje ono takie przestaawienie najpóźniej do 2015 roku. Polityka Unii Europejskiej zmierza generalnie do redukcji ilości stosowanego ołowiu, bez powiązania tego z potencjałem zagrożenia istniejącym w produktach końcowych.
Natomiast rodzaj receptury na profile okienne posiada niewielkie znaczenie przy ocenie ram okiennych z PCW w aspekcie zdrowia ich użytkowników.
Źródło: "Świat Szkła" 7-8 (109) Lipiec-Sierpień 2007 r.
